Zundert op de kaart

Dit is een ansichtkaart. Vaak zie je op een ansicht plekjes en gebouwen staan die er nu niet meer staan. Omdat ze verdwenen of gewoon gesloopt zijn. Vaak worden die ansichten verzameld in boekjes. Om op papier te bewaren wat we in werkelijkheid wegsmeten. Met die wetmatigheid in het achterhoofd voorspelt een ansicht van nu dus wat er straks weer wordt weggevaagd. In dat geval heb ik vrede met dit exemplaar. Heel veel vrede.

In de snikhete zomer van 2003 maakte Kader Abdolah een ommetje door de straten van Zundert, voorafgaand aan zijn lezing tijdens Autour de Vincent. Bijna onthutst mompelde de gedistingeerde schrijver na afloop: Wat een ontzettend lelijk dorp.
Zo hadden wij dat nog nooit bekeken.

Het zit zo.
De bebouwde kom van Zundert is eeuwenlang bepaald door de doorgaande route Antwerpen-Breda. Wij aten van die weg. Van alles en iedereen die er langs moest. Wij zorgden voor hun paarden, hun wagens, hun overnachtingen, hun boodschappen, hun transport, hun in- en door- en afvoerrechten.
Wij persten onze huizen langs die weg, onze winkels, om er vooral niets van te missen. Alles wat niet onmiddellijk geld in het middenstanderslaatje opbracht, zoals een pleintje, of bomen of alleen maar een mooi huis, haalden we weg. Zodat er weer ruimte was voor nog een winkel of een café of een tankstation. Ook het fietspad haalden we weg, en een behoorlijk trottoir. Zodat de vrachtwagens elkaar vlot konden passeren en de klanten tegen de toonbank konden parkeren. Handelsgeest, heet dat. Ondernemingszin.

Intussen is het merendeel van dat goudmijntje al lang verkast naar de naburige E19 en heeft Zundert alleen nog maar last en geen lust van doorgaand verkeer. Het centrum oogt even aantrekkelijk als het verwaarloosd gebit van een hoogbejaarde. Rafelig goor en vol gaten. Soms ruikt het er zelfs naar.

Maar gelukkig is de Redding van het Lelijke Dorp nabij. Want dankzij de plaatselijke Bruna, tja, kunnen we nu alvast ons heden koesteren. Het is de eerste stap. Het begin van besef van al dat moois om ons heen. Zodat er niet nog meer naar de bliksem gaat. Want we hebben hier met z’n allen iets om trots op te zijn. Zundert moet weer op de kaart.

Met daarop van links naar rechts en van boven naar beneden:
1. het meest platgetreden plekje van Zundert: het kerkje waar ooit de vader van Vincent van Gogh predikte met daarvoor het Zadkine-beeld van Theo en Vincent
2. de nieuwe Rabobank: nog het meest vergelijkbaar met een reusachtig bijzettafeltje van Ikea
3. de Moerse Bossen, één van de meest absoluut niet tot de verbeelding sprekende café’s en dat geldt niet alleen voor Zundert zelf
4. twee gerestaureerde (!) panden aan de Wildertsedijk; architect en aannemer zijn nog immer voortvluchtig.
En dan, trots in het midden als een staartloze pauw: de Laer Akkermolen, jammerlijk geportretteerd in de jarenlange periode dat die maar over 2 wieken beschikte.

U moet de groeten hebben.