De koster van de Noordhoek

In het Tilburg van 1900 wordt een jong meisje verkracht en vermoord gevonden op de zolder van de kerk. De jarenlange rechtszaken houden het hele land in hun greep, maar de dader wordt nooit gevonden. En van de betrokkenen, de koster Johan van Isterdaal, kijkt op de zaak terug en neemt eindelijk een besluit. Maar dan heeft het lot dat al achterhaald.

Fragment
De woonkamer van Johan van Isterdaal. Op de achtergrond snort een kachel.
Soms klinkt zacht geritsel van kranten. Een klok slaat drie keer.

VAN ISTERDAAL
Drie uur pas. Dan komt Petronella zo meteen met de thee. Ik dacht dat het al veel later was. Komt zeker door dat donkere weer in deze tijd van het jaar. t Is koud ook. De kachel zou wat harder moeten branden.

(slaat een krant op) De Tilburgsche Courant. Deze is nog van het begin. Zaterdag 25 augustus 1900. Maria Kessels na drie dagen gevonden in de kerk van de Noordhoek. Het laatste nieuws over de gruweldaad.

Dat ik die nog niet uitgeknipt heb. (een knippende schaar) Dit gaat over mij: de arrestatie van de koster Johan van Isterdaal. Mijn God, wat een circus. Hele optochten door de stad. Van Huize Kessels naar het bureau, van het bureau naar de kerk, van de kerk weer terug naar het bureau. Geboeid door de straten. Als een misdadiger. Voor het oog van Jan en Alleman. Marechaussees, hoog te paard. De commissaris voorop, zijn kop in zijn nek.

Het is dat ik toen al begreep waarom het zo moest. Dat ik wist wie er achter zat. Hoe kon ik anders die belachelijke polonaises verdragen, die schande? Nee, dit behoorde tot mijn taak, mijn grote werk. Als Redder van God, Kerk en Mensheid. Ach. En al die mensen! Honderden, soms wel duizenden. Eerst nog zwijgend, starend. Maar al snel roepend, schreeuwend. Moordenaar! Schoft! Hang hem op!

En dan al die getuigenverklaringen. Ik geloof wel vijfhonderd in totaal.

Eigenlijk was er maar n getuige. En die er werkelijk toe deed. De kroongetuige. De oude postbode. Hij heeft recht op de waarheid. Ik zou hem alles moeten vertellen. Het zou me deugd doen. Maar Petronella zal het niet willen. Ze vindt dat ik de hele zaak met rust moet laten. Je hebt me ten niet in vertrouwen genomen, zegt ze steeds, en dan wil ik er n ook niets over horen. Ach. Had ik haar soms alles moeten vertellen wat ik wist? Wat ik gezien heb? Wat ik gedaan heb?

Hoe vaak zie ik mezelf niet lopen. Telkens opnieuw. Die vreselijke tocht, naar de zolder van de kerk. Het arme kind, naakt in een juten zak. Ze kon niet zwaar zijn geweest, maar ze woog als lood in mijn armen. Soms schuurde ik ze per ongeluk langs de ruwe stenen van de wenteltrap. Dan schrok ik en dacht dat de zak bewoog. Mijn God! Aan wie kan een mens zoiets vertellen?

De koster van de Noordhoek (1996) is gebaseerd op Moordhoek, De reconstructie van de moord op Marietje Kessels in een katholieke kerk, Tilburg - 1900 door Ed Schilders, Tilburg, 1988. Peter Dictus schreef het voor het hoorspelproject van Omroep Brabant, het Centrum voor Amateurkunst, het Noordbrabants Genootschap en de Brabantse Regionale Geschiedbeoefening. Het hoorspel is sinds juni 1997 diverse malen uitgezonden door Omroep Brabant en de Tilburgse ziekenomroep.